Tak, dzieci chore na mukowiscydozę bardzo często miewają niedobory witamin, zwłaszcza rozpuszczalnych w tłuszczach – czyli witamin A, D, E oraz K. Wynika to z podstawowego mechanizmu choroby, czyli niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki, która prowadzi do zaburzeń trawienia i wchłaniania tłuszczów. Skoro tłuszcze nie są prawidłowo trawione i przyswajane, to również rozpuszczone w nich witaminy nie mogą być skutecznie wchłonięte przez organizm dziecka.
Objawy niedoborów witamin u dzieci z mukowiscydozą
Niedobory witamin mogą się objawiać w bardzo różnorodny sposób, w zależności od konkretnej witaminy i stopnia jej deficytu:
Witamina A – niedobór może prowadzić do problemów ze wzrokiem (szczególnie widzenie zmierzchowe – tzw. „kurza ślepota”), suchości spojówek i rogówki, a także do większej podatności na infekcje, w tym dróg oddechowych.
Witamina D – jej niedobór skutkuje zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej, a u dzieci prowadzi do krzywicy (zniekształcenia kości, opóźniony rozwój motoryczny, bóle kostne). Może także wpływać negatywnie na funkcjonowanie układu odpornościowego i być czynnikiem zwiększającym ryzyko osteopenii i osteoporozy już w wieku dziecięcym.
Witamina E – to silny przeciwutleniacz. Jej deficyt może prowadzić do zaburzeń neurologicznych, osłabienia mięśni, ataksji oraz anemii hemolitycznej. U niemowląt z CF objawy te mogą pojawiać się stosunkowo wcześnie.
Witamina K – odpowiada za prawidłowe krzepnięcie krwi. Jej niedobór może prowadzić do skłonności do siniaków, krwawień (np. z nosa, z dziąseł), a w skrajnych przypadkach nawet do krwotoków wewnętrznych.
Monitorowanie i suplementacja witamin w mukowiscydozie
Z tego powodu dzieci z mukowiscydozą powinny od wczesnego okresu życia otrzymywać suplementację witamin ADEK w specjalnych, łatwo przyswajalnych preparatach dostępnych na rynku – często jako leki lub suplementy diety opracowane specjalnie z myślą o pacjentach z CF. Suplementacja powinna być prowadzona pod ścisłą kontrolą zespołu medycznego – pediatry, gastroenterologa, dietetyka klinicznego – i dostosowywana indywidualnie na podstawie okresowych badań poziomu witamin we krwi.
Znaczenie diety i enzymów trzustkowych w mukowiscydozie
Należy też pamiętać, że skuteczna suplementacja witamin jest ściśle powiązana z odpowiednim dawkowaniem enzymów trzustkowych (np. Kreon, Lipancrea). Jeśli enzymy nie są podawane w odpowiednich dawkach lub dziecko nie współpracuje z terapią, to nawet dobrze dobrana suplementacja może okazać się nieskuteczna.
Niedobory witamin u dzieci z mukowiscydozą są częste, przewlekłe i wymagają systematycznej kontroli. Odpowiednie leczenie dietetyczne, suplementacja i dobrze prowadzona enzymoterapia mogą skutecznie przeciwdziałać ich rozwojowi oraz zapobiegać poważnym powikłaniom. Dlatego monitorowanie stanu odżywienia oraz edukacja rodziny w zakresie żywienia i suplementacji są integralnym elementem opieki nad dzieckiem z CF.