Dzieci chore na mukowiscydozę nie powinny stosować diety „takiej jak wszyscy”. Choć nie ma konieczności eliminacji konkretnych produktów, dieta chorego na mukowiscydozę musi być dostosowana do jego indywidualnych potrzeb metabolicznych, trawiennych oraz odżywczych, które są odmienne od potrzeb zdrowych dzieci. Poniżej przedstawiam aktualne zalecenia i ich uzasadnienie.
Wysokokaloryczna i wysokotłuszczowa dieta – fundament żywienia w mukowiscydozie
Dzieci chore na mukowiscydozę potrzebują znacznie więcej energii niż ich zdrowi rówieśnicy. Zalecane jest spożycie kalorii sięgające 120–150% normy wieku i masy ciała, co wynika z kilku kluczowych czynników: przewlekłego stanu zapalnego w organizmie, zwiększonego wysiłku oddechowego oraz strat kalorycznych wynikających z upośledzonego wchłaniania tłuszczów i białek przez niewydolną trzustkę. Organizm dziecka z CF musi „pracować ciężej”, co zużywa więcej energii, dlatego priorytetem jest dostarczanie odpowiednio kalorycznych posiłków – bogatych w tłuszcze i białko.
Enzymy trzustkowe i prawidłowe wchłanianie
Większość dzieci z mukowiscydozą cierpi na niewydolność zewnątrzwydzielniczą trzustki, co oznacza, że ich trzustka nie produkuje enzymów potrzebnych do trawienia pokarmów – głównie tłuszczów. Z tego powodu każde dziecko chore na CF, u którego stwierdzono niewydolność trzustki, powinno przyjmować enzymy trzustkowe (np. Kreon) do każdego posiłku zawierającego tłuszcz lub białko. Enzymy te umożliwiają prawidłowe trawienie i wchłanianie, co z kolei przekłada się na wzrost, masę ciała i stan odżywienia.
Nieograniczony tłuszcz, ale pod kontrolą
Chociaż tłuszcz jest wskazany i potrzebny, musi być odpowiednio bilansowany i przyjmowany razem z enzymami. Tłuszcz powinien pochodzić z różnych źródeł – nie tylko z tłustego mięsa czy olejów, ale też z mleka, serów, jogurtów, jaj, orzechów czy masła. Ważne jest jednak, aby nie rezygnować z enzymów i nie bagatelizować objawów złego wchłaniania, takich jak tłuste, cuchnące stolce, bóle brzucha czy niedobory masy ciała.
Białko i suplementacja witamin
Dieta powinna być bogata w pełnowartościowe białko (mięso, ryby, jaja, nabiał), które wspomaga regenerację tkanek, wzrost oraz odporność. Konieczna jest też suplementacja witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), ponieważ ich wchłanianie w mukowiscydozie jest upośledzone. Stosuje się preparaty dostępne w specjalistycznych dawkach i formach – np. ADEKs.
Sól i elektrolity
Z powodu nadmiernej utraty soli z potem, dzieci z CF szczególnie w czasie upałów, gorączki lub wysiłku fizycznego wymagają dodatkowej podaży sodu. Może to przyjmować formę dosalania potraw, stosowania tabletek soli lub specjalnych preparatów elektrolitowych.
Kiedy ograniczać dietę?
Ograniczenia mogą dotyczyć jedynie określonych sytuacji klinicznych, np. przy współwystępującej cukrzycy związanej z mukowiscydozą (CFRD), chorobach wątroby, refluksie żołądkowo-przełykowym lub nietolerancji laktozy. Wówczas dietę modyfikuje się indywidualnie, w porozumieniu z lekarzem i dietetykiem.
Dieta w mukowiscydozie nie jest „dietą eliminacyjną”, ale specjalnie dopasowaną strategią żywieniową, która zapewnia organizmowi chorego dziecka odpowiednią ilość energii, tłuszczów, białka, witamin i soli. Choć pozornie dziecko z CF może jeść „wszystko”, to jego dieta powinna być precyzyjnie skomponowana, uwzględniająca nie tylko potrzeby kaloryczne, ale i wspomagająca leczenie farmakologiczne oraz fizjoterapię.