Bezpośrednie spotkania osób z mukowiscydozą – szczególnie w warunkach zamkniętych i bez zachowania odpowiednich środków ostrożności – są stanowczo odradzane ze względu na ryzyko tzw. zakażeń krzyżowych (cross-infekcji). Chociaż mukowiscydoza nie jest chorobą zakaźną w tradycyjnym rozumieniu (nie można się nią „zarazić”), to jednak osoby chore mogą przenosić między sobą niebezpieczne drobnoustroje chorobotwórcze, zwłaszcza bakterie oporne na leczenie, które mogą być wyjątkowo trudne do eradykacji i drastycznie pogorszyć stan kliniczny drugiego pacjenta z mukowiscydozą.
Co to są zakażenia krzyżowe (cross-infekcje) w mukowiscydozie?
Zakażenia krzyżowe to sytuacje, w których jeden pacjent zakaża drugiego tą samą bakterią – na przykład poprzez drogę kropelkową, kontakt bezpośredni lub pośredni (np. przez wspólne powierzchnie, sprzęt czy powietrze w zamkniętych pomieszczeniach). U osób z mukowiscydozą flora bakteryjna dróg oddechowych może zawierać szczególnie zjadliwe i oporne na leczenie szczepy patogenów, takich jak:
- Pseudomonas aeruginosa (w tym szczepy wielolekooporne i tzw. epidemic clones),
- Burkholderia cepacia complex (szczególnie niebezpieczna ze względu na oporność i wysoką śmiertelność),
- Achromobacter xylosoxidans,
- Mycobacterium abscessus.
Zakażenie tymi patogenami może mieć tragiczne skutki – przyspiesza niszczenie płuc, zwiększa częstość zaostrzeń, utrudnia lub wręcz uniemożliwia zakwalifikowanie do przeszczepu płuc, a w skrajnych przypadkach prowadzi do niewydolności oddechowej i zgonu.
Dlaczego kontakt między pacjentami z mukowiscydozą jest ryzykowny?
W przeciwieństwie do osób zdrowych, układ oddechowy chorych na mukowiscydozę stwarza wyjątkowo sprzyjające warunki do kolonizacji i przetrwania patogennych bakterii. Osoby chore są też poddawane intensywnemu leczeniu antybiotykami, co dodatkowo selekcjonuje szczepy oporne. Co gorsza, nawet jeśli pacjent dobrze toleruje swoją florę bakteryjną, może ona okazać się bardzo groźna dla innego chorego – ze względu na różnice w odporności i charakterystyce choroby.
Jak zapobiega się zakażeniom krzyżowym w mukowiscydozie?
Europejskie i amerykańskie standardy opieki nad osobami z CF jednoznacznie zalecają ścisłą separację pacjentów. W praktyce oznacza to m.in.:
- indywidualne sale podczas hospitalizacji,
- osobne wejścia do gabinetów i oddziałów CF (lub odpowiednie rozplanowanie godzin wizyt),
- zakaz spotykania się pacjentów w poczekalniach i podczas zajęć grupowych,
- stosowanie masek ochronnych, rękawiczek i rygorystycznych procedur higieny rąk i powierzchni,
- unikanie bezpośrednich spotkań między pacjentami nawet w warunkach prywatnych.
Niektóre ośrodki CF wdrażają systemy zaproszeń na konkretne godziny, aby wyeliminować przebywanie kilku pacjentów w tej samej przestrzeni w tym samym czasie.
Zakażenia krzyżowe są poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia osób z mukowiscydozą. Ryzyko ich wystąpienia rośnie wraz z bliskimi kontaktami między pacjentami. Dlatego, pomimo emocjonalnej potrzeby kontaktu z innymi chorymi, zaleca się ścisłe przestrzeganie zasad izolacji i bezpieczeństwa biologicznego. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie transmisji patogennych drobnoustrojów i poprawa rokowania u osób z CF.