Określenie dokładnego, przeciętnego czasu oczekiwania na przeszczep płuc w Polsce jest trudne, ponieważ nie ma jednej, stale aktualizowanej, oficjalnej statystyki podawanej do publicznej wiadomości. Czas ten jest bardzo indywidualny i zależy od wielu, dynamicznie zmieniających się czynników.
Na podstawie dostępnych danych i raportów można jednak przedstawić szacunkowe informacje:
- Dane historyczne: Według raportu Najwyższej Izby Kontroli (NIK), analizującego lata 2016-2021, średni czas oczekiwania na przeszczep płuc wynosił 225 dni. Należy jednak zaznaczyć, że raport ten wskazywał na ogólne wydłużanie się kolejek do transplantacji w tamtym okresie.
- Aktualna sytuacja: Bardziej aktualne, oficjalne dane na temat średniego czasu oczekiwania nie są regularnie publikowane. Czas ten jest wypadkową liczby dostępnych organów i liczby pacjentów na liście oczekujących.
Według danych Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant”, w całym 2023 roku wykonano 98 przeszczepów płuc. Z kolei na koniec 2023 roku na Krajowej Liście Oczekujących na Przeszczepienie (KLO) figurowało 165 osób zakwalifikowanych do przeszczepu płuc. Pokazuje to skalę zapotrzebowania w stosunku do liczby wykonywanych procedur.
Kluczowe czynniki wpływające na czas oczekiwania
Indywidualny czas oczekiwania pacjenta może być znacznie krótszy lub dłuższy od uśrednionych wartości. Decydują o tym przede wszystkim:
- Tryb pilny: Pacjenci w stanie bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający np. podłączenia do aparatury ECMO (sztucznego płuco-serca), są wpisywani na listę w trybie pilnym. Mają oni absolutne pierwszeństwo, a przeszczep może odbyć się nawet w ciągu kilku dni od znalezienia odpowiedniego dawcy.
- Grupa krwi: Zgodność grupy krwi między dawcą a biorcą jest kluczowa. Pacjenci z rzadszymi grupami krwi (np. AB) mogą czekać dłużej. Czasami możliwy jest przeszczep z niezgodnością grupową, ale są to rzadkie i bardziej skomplikowane sytuacje.
- Wzrost i budowa ciała: Płuco od dawcy musi mieć odpowiedni rozmiar, aby zmieścić się w klatce piersiowej biorcy. Konieczne jest dopasowanie pod względem wzrostu i wagi, co również zawęża pulę potencjalnych dawców.
- Aspekty immunologiczne: Poza grupą krwi, badane są również inne wskaźniki zgodności tkankowej, aby zminimalizować ryzyko odrzucenia przeszczepu.
- Ogólna liczba dawców: Najważniejszym czynnikiem ograniczającym jest niska liczba pobrań narządów od zmarłych dawców w Polsce. Każdy wzrost świadomości społecznej i liczby zgód na donację bezpośrednio przekłada się na skrócenie kolejek.
Podsumowując, choć jako orientacyjną, historyczną wartość można przyjąć około 225 dni, w praktyce czas oczekiwania na płuca w Polsce jest nieprzewidywalny. Dla pacjentów w stanie krytycznym może to być kilka dni, podczas gdy dla innych, w stabilniejszym stanie, może on wynosić wiele miesięcy, a nawet przekraczać rok.